ECONOSPHERE & MANAGEMENT
type: channel
description: «EconoSphere & Management» журналының негізін қалаушысы әрі баспагері – «Astana International University» ЖШС. Ол Қазақстан Республикасы Ақпарат және қоғамдық даму министрлігінде тіркелген (Тіркеу куәлігі: KZ77VPY00019401, 2020 жылғы 16 қаңтарда берілген) және ISSN Халықаралық орталығында тіркелген (ISSN 2707-496X, Online). Журнал экономика және менеджмент бағыты бойынша ғылыми мақалаларды жариялайды. Миссия / Мақсат: Журнал «EconoSphere & Management» – экономика, бизнес және менеджмент салаларындағы ғылыми зерттеулерді жариялау мен таратуға арналған халықаралық алаң. Оның мақсаты – экономика мен менеджмент саласында ғылыми және қолданбалы әлеуетті дамыту, инновацияларға бағытталған зерттеулерді қолдау және жаһандық өзгерістер жағдайында тиімді басқару модельдерін қалыптастыру. Міндеттері: • Бұрын жарияланбаған және басқа басылымдарға жіберілмеген түпнұсқа, сапалы ғылыми мақалаларды жариялау. • Қазақстан Республикасының авторлық құқық туралы заңнамасын және халықаралық деңгейде танылған жарияланымдық этика стандарттарын сақтау. • Экономика және менеджмент саласындағы соңғы жетістіктер мен зерттеу үрдістерін көрсету. Мақалалар CrossRef жүйесінде тіркеліп, DOI алады. Журнал Қазақстандық дәйексөздер базасында (KazBC) «Ұлттық мемлекеттік ғылыми-техникалық сараптама орталығы» АҚ-да индекстеледі. Редакциялық алқа құрамына Хирш индексі кемінде 3 болатын ғалымдар кіреді. Мақалалар қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде қабылданады, аннотациялар үш тілде де міндетті. Мақалалардың түпнұсқалығы StrikePlagiarism жүйесі арқылы жасалған шарт негізінде тексеріледі. Журнал отандық және шетелдік зерттеушілермен, ғылыми орталықтармен және академиялық қауымдастықтармен ынтымақтастыққа ашық. Жариялану мерзімділігі: жылына 4 рет. Редакция Astana International University Қабанбай батыр даңғылы, 8 Астана қ., Қазақстан E-mail: journals@aiu.edu.kz Website: esm.aiu.kz
publisher: Astana International University
language: kk
publication name: ECONOSPHERE & MANAGEMENT
issn: 3135-1867
items: ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ІШКІ ТУРИЗМДІ БАСҚАРУДЫҢ СТРАТЕГИЯЛЫҚ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ
items: ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ИНФРАҚҰРЫЛЫМДЫҚ ЖОБАЛАРДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК-ЖЕКЕШЕЛІК ӘРІПТЕСТІКТІҢ РӨЛІ: ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЖОБАЛАРДЫ БАСҚАРУ СТАНДАРТТАРЫНА СӘЙКЕСТІК ТАЛДАУЫ
items: НАРЫҚТЫҚ ШОҒЫРЛАНУДЫҢ ҚАЗАҚСТАН БАНК СЕКТОРЫНЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫНА ӘСЕРІ
items: АСТАНА ҚАЛАСЫНЫҢ АЗЫҚ-ТҮЛІК БЕЛДЕУІНІҢ КӨЛІКТІК-ЛОГИСТИКАЛЫҚ ЖҮЙЕСІНІҢ ҰЙЫМДАРЫ МЕН ТАУАР ҚОЗҒАЛЫСЫН БАСҚАРУДЫ ЗЕРДЕЛЕУ
items: ЖОҒАРЫ ОҚУ ОРНЫН ИНТЕРНАЦИОНАЛДАНДЫРУ - ЖАҺАНДЫҚ БӘСЕКЕГЕ ҚАБІЛЕТТІЛІКТІ АРТТЫРУ ФАКТОРЫ РЕТІНДЕ
items: ҚАЗАҚСТАН ӨНЕРКӘСІБІНІҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙЫНА ЕСЕПТІК-ТАЛДАМАЛЫҚ ТАЛДАУ ЖӘНЕ ЭКО-ИННОВАЦИЯЛАРДЫ ЕНГІЗУ ТИІМДІЛІГІ
items: БИЗНЕСТІҢ ЦИФРЛЫҚ ТРАНСФОРМАЦИЯСЫ ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ СТРАТЕГИЯЛЫҚ БАСҚАРУДЫҢ ЗАМАНАУИ ТӘСІЛДЕРІ
items: ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ САНДЫҚ ЖАРНАМАНЫҢ ДАМУЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ТҰТЫНУШЫЛАРДЫҢ МІНЕЗ-ҚҰЛҚЫНА ӘСЕРІ
items: ҚОСТАНАЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ДАМУ ФАКТОРЫ РЕТІНДЕГІ ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА КӘСІПКЕРЛІК
items: ҚАЗАҚСТАН КӘСІПОРЫНДАРЫНДАҒЫ АДАМИ КАПИТАЛДЫ БАСҚАРУ
items: КӘСІПКЕРЛЕРДІҢ БЕЙІМДЕЛУІНЕ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ИНСТИТУТТАРДЫҢ ӘСЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ҚҰНДЫЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
items: КӘСІПКЕРЛІКТІ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУ: МЕХАНИЗМДЕРІ МЕН ТИІМДІЛІГІ
items: АДАМИ КАПИТАЛ САПАСЫН ЭКОНОМИКАЛЫҚ БАҒАЛАУ
items: ЕМТИХАН СТРЕССІНІҢ АЛДЫН АЛУДЫҢ БАСҚАРУШЫЛЫҚ ТЕТІКТЕРІ: ЖОҒАРЫ БІЛІМ БЕРУ ЖҮЙЕСІНДЕ ВОРКШОПТЫ ЕНГІЗУ ТӘЖІРИБЕСІ
items: БЕЛГІСІЗДІК ЖАҒДАЙЫНДА ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ КИБЕРҚАУІПСІЗДІК АУДИТІ
items: ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ІШКІ ТУРИЗМНІҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ МЕН ДАМУ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ
items: ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ӨЗ ҰЙЫМЫН БАСҚАРУДАҒЫ БАСҚАРУ ЕСЕБІНІҢ РӨЛІ
items: ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ДӘНДІ ДАҚЫЛДАРДЫҢ ОРГАНИКАЛЫҚ ӨНДІРІСІНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
items: Қазақстан Республикасының жеңіл өнеркәсібін дамытудың мәселелері мен перспективалары
items: Автокөліктер паркін технологиялық жаңарту арқылы кәсіпорындағы логистикалық менеджменті жетілдіру
items: Қазақстан Республикасының адаптивті экономикасын қаржылық реттеу: механизмдер мен құралдар
items: Білім берудің инновациялық экожүйесі ауылдық аумақтардың еңбек әлеуетін басқару факторы ретінде
items: Еңбек өнімділігі алшақтықтарының экономикалық сипаты Қазақстан Республикасында және оларды жеңу сценарийлері

ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ІШКІ ТУРИЗМДІ БАСҚАРУДЫҢ СТРАТЕГИЯЛЫҚ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ
type: item
description: Бұл мақалада 2029-2035 жылдарға дейінгі кезеңге арналған мемлекеттік саясатты жаңарту тұрғысынан Қазақстандағы ішкі туризмді басқарудың стратегиялық перспективалары қарастырылады. Саладағы ағымдағы жағдайды талдау және 2023-2025 жылдарға арналған ресми статистика негізінде авторлар басқарудың негізгі қиындықтарын анықтайды: аймақтық дамудағы теңсіздік, инфрақұрылымның шектеулері, кадрлардың жетіспеушілігі және маусымдық. Сондай-ақ, басқару жүйесін жетілдірудің перспективалы бағыттарына, мысалы, цифрландыруға, туристік кластерлерді жеделдетіп дамытуға және кәсіби оқытуға ерекше назар аударылады. Бұл мақалада бағдарламалық-бағытталған тәсілге негізделген саланың экстенсивті өсу моделінен тұрақты және теңгерімді дамуына көшу қажеттілігі негізделеді.
subject: Статьи
  topic: section
subject: ішкі туризм, стратегиялық басқару, туристік саясат, кластерлік тәсіл, Қазақстан, тұрақты даму, туризмді цифрландыру.
  topic: keywords
creator: Р. К. Садыкова
creator: Я. Ғ. Тлеубай
rights: Авторлық құқық (c) 2026 Р. К. Садыкова (Переводчик); Я. Г. Тлеубай (Автор)
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
doi: 10.62687/ESM.2.2.2026.69

ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ИНФРАҚҰРЫЛЫМДЫҚ ЖОБАЛАРДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК-ЖЕКЕШЕЛІК ӘРІПТЕСТІКТІҢ РӨЛІ: ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЖОБАЛАРДЫ БАСҚАРУ СТАНДАРТТАРЫНА СӘЙКЕСТІК ТАЛДАУЫ
type: item
description: Қазақстан Республикасы нарықтық экономика жағдайында жұмыс істейді. Елдегі жеке кәсіпорындар іс жүзінде қызметтің, өндірістің және қызмет көрсетудің барлық салаларына қатысады. Инфрақұрылым мен құрылысты дамыту да жеке кәсіпкерлік пен инвестицияның елеулі қатысуымен дамып келеді. Мұндай жағдайларда жобаны іске асырудың тиімділігі жеке кәсіпорындардың, мемлекеттік органдар мен ұйымдардың, қызметтердің түпкілікті тұтынушыларының өзара әрекеттесуін ұйымдастыруға байланысты. Бұл басылымның негізгі мақсаты жеке инфрақұрылым мен құрылыс жобаларын мемлекеттік қадағалауды ұйымдастыру мен ұйымдастырудың қолданыстағы жүйесін талдау болып табылады. Қазақстандағы жеке инфрақұрылым мен құрылыс жобаларын ұйымдастыру және мемлекеттік қадағалау жүйесі қазіргі уақытта үздіксіз жетілдірілуде, оның процесін ұйымдастыру жүйесі PMI (PMBOK) тәсілдерімен айтарлықтай ұқсастықтарға ие. Бұл басылымда автор Жобаны басқару тәсілдері мен тәжірибесіне сәйкес жеке кәсіпорындар мен ұйымдар қатысатын инфрақұрылым мен құрылыс жобаларын ұйымдастыру мен мемлекеттік қадағалау жүйесін қарастырып, бағалады. Осы басылымда қолданылатын негізгі зерттеу әдістері әдебиеттерге шолу және статистикалық деректерді талдау болып табылады. Бұл басылым басқару жүйесінің дамуы мен мемлекеттік ұйымдар мен жеке кәсіпкерлік арасындағы қарым-қатынастарды және осы процестерді Жобаны басқарудың заманауи тәжірибелерімен сәйкестендіруді қарастырады
subject: Статьи
  topic: section
subject: Жобаны басқару; Құрылыс; инфрақұрылым; мемлекеттік-жекеменшік әріптестік; жеке инвестиция
  topic: keywords
creator: А.Р. Сағынбеков
creator: Л. Ваза
creator: А. Акзамбекқызы
rights: Авторлық құқық (c) 2026 А.Р. Сагынбеков, Л. Ваза, A. Акзамбеккызы (Автор)
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
doi: 10.62687/ESM.2.2.2026.76

НАРЫҚТЫҚ ШОҒЫРЛАНУДЫҢ ҚАЗАҚСТАН БАНК СЕКТОРЫНЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫНА ӘСЕРІ
type: item
description: Бұл мақалада Қазақстан Республикасындағы банк секторының тұрақтылығына ішкі және сыртқы факторлардың әсері қарастырылады. Бұл факторларға жоғары инфляция, қаржыландыру шығындары және сыртқы тәуекелдер жатады. Зерттеудің мақсаты - бір жағынан екінші деңгейлі банктердің тұрақтылығын қолдайтын факторларды, ал екінші жағынан жүйелік тәуекелдердің жинақталатын жерлерін анықтау. Зерттеуде Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің (ҚРНР) және Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің (ҚРҰБ) эмпирикалық деректері, 2026 жылғы 1 қаңтардағы банктердің қаржылық көрсеткіштері туралы ақпарат және Halyk Research, Дүниежүзілік банк, Халықаралық есеп айырысу банкі және Еуропалық орталық банктің аналитикалық материалдары пайдаланылды. Мақалада жүйелік талдау әдістері, CR5 коэффициентін және Херфиндаль-Хиршман индексін есептеу, сондай-ақ капиталды, өтімділікті, активтердің сапасын және бөлшек сауда несиелеу құрылымын салыстыру қолданылады. Есептеулер сектордың жоғары капитал резервтерін, кірістілікті және өтімділікті сақтайтынын көрсетеді. Дегенмен, ірі банктердегі активтердің шоғырлануына, тұтынушылық несиелердің жоғары үлесіне және бөлшек сауда портфелі төлемдердің артуына байланысты тұрақтылық осал. Зерттеу тәуекелге негізделген қадағалауды күшейту, бәсекелестікті қолдау және банк несиелерін біртіндеп өнімді инвестицияларға ауыстыру шараларын ұсынады.
subject: Статьи
  topic: section
subject: банк секторы
  topic: keywords
subject: қаржылық тұрақтылық
  topic: keywords
subject: макропруденциялық қадағалау
  topic: keywords
subject: нарықтық шоғырлану
  topic: keywords
subject: тұтынушылық кредиттеу
  topic: keywords
subject: Херфиндаль-Хиршман индексі
  topic: keywords
creator: Б. Ж. Балтабаев
rights: Авторлық құқық (c) 2026 Б,Ж. Балтабаев (Автор)
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
doi: 10.62687/ESM.2.2.2026.75

АСТАНА ҚАЛАСЫНЫҢ АЗЫҚ-ТҮЛІК БЕЛДЕУІНІҢ КӨЛІКТІК-ЛОГИСТИКАЛЫҚ ЖҮЙЕСІНІҢ ҰЙЫМДАРЫ МЕН ТАУАР ҚОЗҒАЛЫСЫН БАСҚАРУДЫ ЗЕРДЕЛЕУ
type: item
description: Осы мақала Астана қаласының азық-түлік белдеуінің көліктік-логистикалық жүйесінің тауар қозғалысын басқару және ұйымдарды зерттеуге арналған. Зерттеу нәтижесінде біз қаланың тауар өткізгіш жүйесінің қазіргі уақытта шамадан тыс жүктелгенін анықтадық, осыған байланысты қалалық агломерацияның логистикалық инфрақұрылымын басқаруды жақсарту үшін көлік-логистикалық жүйенің жүктемесін оңтайландыру қажет. Мәселені талдау және дәлірек зерттеу үшін біз қаланың аумағын бірнеше мезарайондарға бөлдік. Әр дзарайон магистральдық жолдар мен көшелердің қиылысы бойынша ұйымдастырылды. Сондай-ақ, әр мезарайондағы барлық өндірістік, өндірістік, әлеуметтік және мәдени ұйымдар ескерілді. Біз Астана қаласының тауар өткізу тізбегіне қатысушылардың белсенділігі мәселелері бойынша талдау және зерттеулер жүргіздік. Сондай-ақ, тауар өткізу жүйесіне қатысушылар арасында тауар ағындарын бөлу көлемі зерделенді. Жүргізілген зерттеу негізінде көлік және ақпараттық логистиканың теориялық ережелерін ескере отырып, Астана қаласының РТЛС түбегейлі жаңа тұжырымдамалық моделі әзірленді. Модельдің негізгі тетігі Астана қаласының азық-түлік белдеуі шеңберінде тауар жылжытудың логистикалық технологияларын пайдалана отырып құрылған. Осылайша, азық-түлік белдеуінің тауар өткізгіш жүйелері тауар өткізгіш тізбектің барлық қатысушыларының өзара іс-қимылын қамтамасыз ететін нақты орган бола алады.
subject: Статьи
  topic: section
subject: ақпараттық ағын, логистикалық шығындар, аймақтық көлік-логистикалық жүйе, тауар өткізу жүйесі, көлік-логистикалық жүйе, жеткізу тізбегі.
  topic: keywords
creator: М.Б. Толысбаева
creator: А.А. Борисова
rights: Авторлық құқық (c) 2026 М.Б. Толысбаева, А.А. Борисова (Автор)
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
doi: 10.62687/ESM.2.2.2026.74

ЖОҒАРЫ ОҚУ ОРНЫН ИНТЕРНАЦИОНАЛДАНДЫРУ - ЖАҺАНДЫҚ БӘСЕКЕГЕ ҚАБІЛЕТТІЛІКТІ АРТТЫРУ ФАКТОРЫ РЕТІНДЕ
type: item
description: Аталмыш мақалада Астанадағы жекеменшік университеттердің халықаралық деңгейдегі рейтингі олардың жаһандық бәсекеге қабілеттілігін арттыру факторы ретінде қарастырылады. Зерттеу нысаны ретінде бес университет таңдалды: Қ. Құлажанов атындағы Қазақ технология және бизнес университеті, Тұран - Астана университеті, Esil University, Astana international university және А. Қ. Құсайынов атындағы Еуразия гуманитарлық институты. Талдаудың негізгі көрсеткіштеріне халықаралық серіктестік, жаһандық рейтингтерге қатысу (QS, uniRank), халықаралық студенттердің үлесі және басылым белсенділігі (Hindex, халықаралық басылымдар) кіреді. Зерттеу нәтижелері халықаралық деңгей мен әлемдік білім беру нарығындағы бәсекеге қабілеттілік арасындағы тікелей байланысты көрсетеді. Астана халықаралық университеті QS Asia рейтингінде өкілдік етуді және жоғары индексті қоса алғанда, ең жоғары белсенділік деңгейін көрсетеді. Esil University мен Тұран-Астана университеті халықаралық алмасу бағдарламаларын және шетелдік университеттермен ынтымақтастықты белсенді түрде дамытуда, бірақ халықаралық студенттердің үлесі шектеулі болып қала береді. ҚазТБУ және EAГИ халықаралық деңгей мен басылым белсенділігінің минималды көрсеткіштерін көрсетеді. Зерттеу нәтижелері халықаралық серіктестіктерді дамыту, халықаралық студенттер санын көбейту және халықаралық журналдарда жарияланымдар жекеменшік университеттердің жаһандық бәсекеге қабілеттілігін арттырудың негізгі факторлары болып табылатынын растайды. Қазақстандық университеттерге халықаралық білім беру нарығында көрінуін және тартымдылығын арттыру үшін халықаралық стратегиялар бойынша ұсыныстар ұсынылады.
subject: Статьи
  topic: section
subject: Халықаралықтандыру, жекеменшік университет, жаһандық бәсекеге қабілеттілік, шетелдік студенттер, халықаралық серіктестіктер, басылымдар, QS Asia, Hindex, Қазақстан, білім беру рейтингтері
  topic: keywords
creator: Н.И. Акылбекова
creator: А.С. Бикенова
creator: Л.Т. Елусиз
rights: Авторлық құқық (c) 2026 Н.И. Акылбекова, А.С. Бикенова, Л.Т. Елусиз (Автор)
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
doi: 10.62687/ESM.2.2.2026.72

ҚАЗАҚСТАН ӨНЕРКӘСІБІНІҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙЫНА ЕСЕПТІК-ТАЛДАМАЛЫҚ ТАЛДАУ ЖӘНЕ ЭКО-ИННОВАЦИЯЛАРДЫ ЕНГІЗУ ТИІМДІЛІГІ
type: item
description: Мақалада қазіргі заманғы өнеркәсіптің даму жағдайында өзектілігін жоғалтпаған экологиялық мәселелер мен қоршаған ортаны қорғау мәселелері қарастырылады. Қоршаған ортаға өнеркәсіптік өндірістің теріс әсерін төмендетудің негізгі бағыттарының бірі ретінде эко-инновациялардың рөліне ерекше назар аударылады. Отандық және шетелдік авторлардың еңбектерінде ұсынылған «эко-инновациялар» ұғымына берілген әртүрлі анықтамалар талданып, олардың тұрақты дамуға қол жеткізудегі маңыздылығы ашып көрсетіледі. Ғылыми көзқарастарды жалпылау негізінде эко-инновацияларға өнеркәсіптік өндірістің экологиялық таза үдерістерін қалыптастыруға бағытталған идеяларды әзірлеудің нәтижесі ретінде авторлық анықтама ұсынылады. Қазақстан Республикасындағы экологиялық жағдайдың жүйелі және ауқымды сипаттағы мәселелермен ерекшеленетіні атап өтіледі, бұл негізгі экологиялық көрсеткіштерді талдау нәтижелерімен дәлелденеді. Осыған байланысты эко-инновацияларды өнеркәсіп секторына белсенді түрде енгізу елдің экологиялық жағдайын жақсартудың маңызды құралы ретінде айқындалады.
subject: Статьи
  topic: section
subject: өнеркәсіп, экоинновациялар, экология, тұрақты даму, экологиялық көрсеткіштер
  topic: keywords
creator: Ш.Б. Узбаканова
creator: А.А. Кажмухаметова
rights: Авторлық құқық (c) 2026 Ш.Б. Узбаканова, А.А. Кажмухаметова (Автор)
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
doi: 10.62687/ESM.1.2.2026.66

БИЗНЕСТІҢ ЦИФРЛЫҚ ТРАНСФОРМАЦИЯСЫ ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ СТРАТЕГИЯЛЫҚ БАСҚАРУДЫҢ ЗАМАНАУИ ТӘСІЛДЕРІ
type: item
description: Қазақстандағы кәсіпорындарды басқарудың стратегиялық модельдеріне қойылатын талаптар цифрлық технологиялардың қарқынды дамуына байланысты едәуір өзгеруде. Зерттеудің мақсаты – бизнесдің цифрлық трансформациясы жағдайында стратегиялық басқарудың заманауи тәсілдерін талдау және орта бизнес секторындағы кәсіпорындардың цифрлық жетілдіруіне ықпал ететін факторларды айқындау. Қойылған міндеттер аясында цифрлық құралдарды енгізудің негізгі бағыттары қарастырылып, олардың ұйымдық үдерістерді оңтайландыруға, басқарушылық шешімдерді тиімді қабылдауға және цифрлық инфрақұрылымды дамытуға ықпалы бағаланды. Зерттеу нәтижелері цифрлық трансформацияның табыстылығы стратегиялық жоспарлаудың сапасына, персоналдың құзыреттілік деңгейіне және инвестициялық ресурстардың қолжетімділігіне тәуелді екенін көрсетті. Сонымен қатар, бұл көрсеткіштер Қазақстан бизнесі үшін біркелкі емес болып отыр. Ұлттық контекст ерекшеліктерін ескере отырып, стратегиялық модельдерді бейімдеу және цифрлық дағдыларды жүйелі дамыту қажеттілігі ерекше атап өтіледі. Қорытындысында цифрлық өзгерістерді басқарудың кешенді тәсілі кәсіпорындардың орнықты өсуі мен бәсекеге қабілеттілігін арттырудың шешуші шарты екені көрсетіледі.
subject: Статьи
  topic: section
subject: цифрлық трансформация; стратегиялық басқару; цифрлық жетілгендік; инновациялық модельдер; бизнес-процестерді автоматтандыру; ұйымдық өзгерістер; цифрлық құзыреттер
  topic: keywords
creator: Р.Т. Карсембаев
creator: Г.А. Кадырова
rights: Авторлық құқық (c) 2026 Р.Т. Карсембаев, Г.А. Кадырова (Автор)
date: 2026-03-27
publication date: 2026-03-27
doi: 10.62687/ESM.1.2.2026.65

ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ САНДЫҚ ЖАРНАМАНЫҢ ДАМУЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ТҰТЫНУШЫЛАРДЫҢ МІНЕЗ-ҚҰЛҚЫНА ӘСЕРІ
type: item
description: Мақалада статистикалық мәліметтер бойынша 2024 - 2025 жылдардағы Қазақстандағы сандық жарнаманың дамуына кешенді талдау жүргізілді және оның тұтынушылардың мінез-құлқына әсері бағаланды. 2025 жылғы әлемдік және қазақстандық цифрлық жарнама трендтерін салыстыру Қазақстанның жарнама нарығында сандық құралдардың қарқынды қолданыста екенін көрсетті. Ғылыми мақалада жаһандық сандық маркетинг үрдістері, Қазақстанның жарнама нарығының қазіргі даму жағдайы, тұтынушылардың мінез-құлқының өзгеруі, онлайн жарнама мен жасанды интеллектіге деген сенімі және әлеуметтік медиа мен мобильді қосымшалардың рөлін қарастыру барысында SWOT - талдау жасалды. Зерттеу үшін «Mediainsider» жарнамалық коммуникация агенттігінің Қазақстанның әртүрлі қалаларына онлайн жүргізген сұхбат нәтижелері қолданылды. Сандық жарнама өнімділігінің көрсеткіштерін талдау заманауи жарнама құралдарын пайдалану компанияларға аудиторияның қажеттіліктерін дәлірек анықтауға, тұтынушылардың мінез-құлқындағы өзгерістерді анықтауға және маркетингтік стратегияларды оңтайландыруға мүмкіндік беретінін көрсетті. Дегенмен, зерттеу барысында технологиялық жетістіктерге қарамастан, компаниялар әрқашан мақсатты аудиториясын дәл анықтамауы, қате таңдалған нысанға көзделген жарнамалар өнімге қызығушылық танытпайтын пайдаланушыларға көрсетілуі, сандық кеңістіктегі қарқынды бәсекелестік, онлайн жарнама шығындарының өсуі және компаниялардың Google Ads сияқты халықаралық жарнама платформаларына тәуелді болуы сияқты қиындықтары бары анықталды.
subject: Статьи
  topic: section
subject: сандық жарнама, тұтынушы мінез-құлқы, жарнама нарығы, жасанды интеллект, интернет.
  topic: keywords
creator: М.Ж. Турсумбаева
creator: А. Бейферт
rights: Авторлық құқық (c) 2026 М.Ж. Турсумбаева, А. Бейферт (Автор)
date: 2026-03-27
publication date: 2026-03-27
doi: 10.62687/ESM.1.2.2026.62

ҚОСТАНАЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ДАМУ ФАКТОРЫ РЕТІНДЕГІ ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА КӘСІПКЕРЛІК
type: item
description: Мақалада шекара маңындағы аймақтың «қосалқы қаласы» ретінде қарастырылатын Қостанай қаласының әлеуметтік-экономикалық дамуының негізгі факторы ретіндегі шағын және орта кәсіпкерліктің рөлі зерттеледі. Жұмыстың мақсаты — бизнестің қала экономикасына қосатын үлесін бағалау, ағымдағы сын-қатерлерді талдау және шетелдік тәжірибе мен ұлттық стратегиялық басымдықтарды ескере отырып, даму перспективаларын анықтау. Авторлар күшті және әлсіз жақтарды талдауды, сондай-ақ әлемдік озық тәжірибелермен салыстыруды қамтитын кешенді тәсілді қолданады. Зерттеу нәтижелері бюджеттің салықтық түсімдерін қалыптастыру және халықты жұмыспен қамту үшін жеке сектордың маңыздылығын растайды. Инфрақұрылымның тозуы, білікті кадрлардың тапшылығы және инновациялық белсенділіктің төмендігі сияқты негізгі кедергілер анықталды. Даму моделін трансформациялау қажеттілігі негізделді: сауданың басымдығынан шағын бизнесті ірі өндірістік кластерлер мен локализациялау жобаларына интеграциялауды көздейтін индустриялық-кооперациялық модельге көшу ұсынылады.
subject: Статьи
  topic: section
subject: шағын және орта кәсіпкерлік, қосалқы қалалар, өңірлік экономика, аймақтық даму
  topic: keywords
creator: Б.С. Сарина
creator: А.Е. Исмагулов
creator: Н.А. Эркинбаева
rights: Авторлық құқық (c) 2026 Б.С. Сарина, А.Е. Исмагулов, Н.А. Эркинбаева (Автор)
date: 2026-03-27
publication date: 2026-03-27
doi: 10.62687/ESM.1.2.2026.56

ҚАЗАҚСТАН КӘСІПОРЫНДАРЫНДАҒЫ АДАМИ КАПИТАЛДЫ БАСҚАРУ
type: item
description: Бұл мақалада қазақстандық кәсіпорындардағы және жалпы бизнестегі адами капиталды басқару мен талдау қарастырылады. Біріншіден, адам капиталының анықтамасын және оның экономикалық мәнін талқыласақ. Сонымен, адами капитал дегеніміз не? Адами капитал – бұл ұйымда құндылық жасау үшін пайдаланылуы мүмкін экономикалық құндылығы бар қызметкердің білімінің, дағдыларының, тәжірибесінің және басқа да жеке қасиеттерінің жиынтығы. Оған қызметкердің білімі (орта, жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі) және кәсіптік дағдылары, әр адамда бола бермейтін, табиғатына тән көшбасшылық қасиеттері, мотивациясы және тапсырмаларды орындауда кәсіпқойлыққа, сонымен қатар шығармашылыққа және адамның еңбек өмірінің бүкіл кезеңінде біліктілікті арттырудан өту сияқты қосымша оқудан өту мүмкіндігіне шабыттандыратын жұмысқа және тапсырмаға қатысу кіреді. Кәсіпорынның тиімді жұмыс істеуі үшін еңбек ресурстарымен қамтамасыз етудің маңыздылығын және осы ресурстардың белгілі бір жоғары біліктілігінің қажеттілігін ескере отырып, бұл ресурстарды жоспарлау, олардың қалыптасуын, сапасын және дамуын мақсатты түрде басқару қажет. Мұның бәрі осы мақалада талқыланатын адам ресурстарын (адами капиталды) басқару стратегиясының шеңберінде жүзеге асырылады. Персоналды басқару тұжырымдамалары кәсіпорынды басқару теориясын айтарлықтай байытты және сонымен бірге қолданылатын практикалық құралдарға елеулі өзгерістер әкелді. Кәсіпорынның персоналды басқару жүйесінің жұмыс істеуінің ғылыми-әдістемелік негізі бола отырып, отандық кәсіпорындарда қарастырылған тұжырымдамалардың жеке ережелері тиімді болып келеді.
subject: Статьи
  topic: section
subject: Адами капитал, адами капиталды басқару, қызметкерлерді талдау және басқару, экономикалық құндылықтар, еңбек жағдайлары, адам ресурстары.
  topic: keywords
creator: А.К. Буткенова
creator: В.Г. Когденко
rights: Авторлық құқық (c) 2026 А.К. Буткенова, В.Г. Когденко (Автор)
date: 2026-03-27
publication date: 2026-03-27
doi: 10.62687/ESM.1.2.2026.61

КӘСІПКЕРЛЕРДІҢ БЕЙІМДЕЛУІНЕ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ИНСТИТУТТАРДЫҢ ӘСЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ҚҰНДЫЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
type: item
description: Бұл мақалада дағдарыстар, белгісіздік және құрылымдық өзгерістер жағдайында кәсіпкерлердің және тұтастай алғанда экономиканың бейімделуін қамтамасыз етудегі экономикалық институттардың рөлі қарастырылады. Автор институттарды формалды және бейресми нормалардың, ережелердің, принциптердің және экономикалық қызметтің нормативтік негізін жасайтын ұйымдардың жиынтығы ретінде қарастырады. Бұл шеңбер кәсіпкерлердің экономикалық қызметті жүзеге асыру мүмкіндіктеріне қолжетімділігін анықтайды және экономикалық факторлардың таралуына әсер етеді. Бизнес сұраныстарының әсерінен институттардың эволюциясына, кері байланыс пен институционалдық реформаларды қамтамасыз етудегі мемлекеттің және уәкілетті бизнес ұйымдарының рөліне ерекше назар аударылады. Мақалада экономиканың бейімділігі тек формальды ережелерге ғана емес, сонымен қатар экономикалық нәтижелерге әлеуметтік заңдылықты беретін этикалық нормалар мен адами құндылықтарға – бостандық, әділдік, теңдік және қадір-қасиетке де байланысты екендігі атап өтілген. Кәсіпкерліктің тұрақты бейімделуіне және жалпы әл-ауқаттың өсуіне ықпал ететін тиімділіктің, моральдық заңдылықтың және мемлекеттің ең аз қажетті араласуының үйлесімділігіне бағытталған экономикалық институттарды дамыту қажеттілігі туралы қорытынды жасалды.
subject: Статьи
  topic: section
subject: экономикалық институттар; бейімделу; нормативтік тәртіп; адами құндылықтар; кәсіпкерлік қызмет
  topic: keywords
creator: М. Кажыкен
rights: Авторлық құқық (c) 2026 М. Кажыкен (Автор)
date: 2026-03-27
publication date: 2026-03-27
doi: 10.62687/ESM.1.2.2026.60

КӘСІПКЕРЛІКТІ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУ: МЕХАНИЗМДЕРІ МЕН ТИІМДІЛІГІ
type: item
description: «Кәсіпкерлікті мемлекеттік реттеу: механизмдері мен тиімділігі» ғылыми мақаласында кәсіпкерлікті мемлекеттік реттеудің құқықтық негіздері, механизмдері және олардың тиімділігі кешенді түрде қарастырылады. Зерттеу жұмысының негізгі мақсаты – Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік қызметті мемлекеттік реттеу жүйесін құқықтық тұрғыдан талдау және оның нарықтық экономиканың дамуына ықпалын бағалау. Мақалада кәсіпкерлікті реттеудің конституциялық және салалық құқықтық негіздері, мемлекет пен кәсіпкер арасындағы құқықтық қатынастардың ерекшеліктері, сондай-ақ мемлекеттік реттеудің шектері мен қағидаттары ғылыми тұрғыдан зерделенеді. Зерттеу барысында кәсіпкерлікті мемлекеттік реттеу механизмдері әкімшілік-құқықтық және экономикалық-құқықтық құралдар жүйесі ретінде талданады. Лицензиялау, рұқсат беру, бақылау және қадағалау, салықтық реттеу мен мемлекеттік қолдау шараларының құқықтық табиғаты ашылып, олардың кәсіпкерлік еркіндігіне әсері бағаланады. Сонымен қатар кәсіпкерлік субъектілерінің құқықтарын қорғау тетіктерінің рөліне ерекше назар аударылады. Мақалада кәсіпкерлікті мемлекеттік реттеудің тиімділігі құқықтық айқындық, пропорционалдылық, теңдік және құқық қолдану практикасының сапасы өлшемдері арқылы сараланады. Зерттеу нәтижелері мемлекеттік реттеудің кәсіпкерлік дамуына кедергі келтірмей, керісінше оны құқықтық тұрғыдан қолдауы тиіс деген ғылыми тұжырымды негіздейді.
subject: Статьи
  topic: section
subject: кәсіпкерлік қызмет, мемлекеттік реттеу, кәсіпкерлік құқығы, құқықтық механизмдер, құқықтық тиімділік, кәсіпкерлік еркіндігі
  topic: keywords
creator: З.Ө. Иманбаева
creator: С.Р. Рзагулова
creator: К. Е. Амантурлиева
rights: Авторлық құқық (c) 2025 ECONOSPHERE & MANAGEMENT
date: 2025-09-30
publication date: 2025-09-30
doi: 10.62687/ESM.1.1.2026.55

АДАМИ КАПИТАЛ САПАСЫН ЭКОНОМИКАЛЫҚ БАҒАЛАУ
type: item
description: Білім экономикасының қарқынды дамуы мен цифрлық трансформация жағдайында елдер мен ұйымдардың тұрақты экономикалық өсуі мен бәсекеге қабілеттілігінің негізгі ресурсы ретінде адами капиталдың маңызы артып келеді. Білім, біліктілік, денсаулық және инновациялық қызмет қабілеттілігімен анықталатын адами капиталдың сапасы Еңбек өнімділігі мен жалпы өнімділік деңгейіне әсер ететін негізгі факторға айналады. Адами капиталдың сапасын экономикалық бағалау оның экономиканың дамуына қосқан үлесін сандық түрде өлшеуге және білім беру, денсаулық сақтау және кәсіптік даярлыққа инвестициялардың басым бағыттарын анықтауға мүмкіндік береді. Бұл жұмыстың мақсаты - адами капиталдың сапасын экономикалық бағалаудың тәсілдерін зерттеу және талдаудың тиімді әдістерін бөліп көрсету. Зерттеу адам әлеуетінің даму индекстерін, өндірістік функцияларды, кіріс үлгілерін, сондай-ақ халықтың денсаулығы мен өмір сүру деңгейінің көрсеткіштеріне негізделген әдістерді қоса алғанда, бағалаудың дәстүрлі және заманауи үлгілерін қарастырады. Адами капиталдың сандық және сапалық сипаттамаларын біріктіретін кешенді бағалауға ерекше назар аударылады. Экономикалық бағалаудың практикалық маңыздылығы оны білім беру және жұмыспен қамту саласындағы мемлекеттік саясатты қалыптастыру, кадрлардың біліктілігін арттыру бағдарламаларын әзірлеу, сондай-ақ компаниялар деңгейінде басқарушылық шешімдер қабылдау үшін пайдалану мүмкіндігі болып табылады. Зерттеу нәтижелері әлеуметтік-экономикалық ортадағы өзгерістерді ескере отырып, адами капиталды бағалауға жүйелі көзқарас пен әдіснамалық негіздерді үнемі жаңартып отыру қажеттілігін көрсетеді. Осылайша, адами капиталдың сапасын экономикалық бағалау адам ресурстарын тиімдірек пайдалануға ықпал ете отырып, макро және микро деңгейде дамуды талдау мен болжаудың маңызды құралы болып табылады.
subject: Статьи
  topic: section
subject: Инвестициялар, Бәсекеге қабілеттілік, Кайдзен жүйесі, Инновация, 4.0 индустриясы, Өндірістік инфрақұрылым, Әлеуметтік инфрақұрылым, Стратегиялық бағыт
  topic: keywords
creator: A.M. Nassyrova
creator: А.Р. Кузнецова
creator: Г. Кенес
rights: Авторлық құқық (c) 2025 ECONOSPHERE & MANAGEMENT
date: 2025-09-30
publication date: 2025-09-30
doi: 10.62687/ESM.7.1.2025.59

ЕМТИХАН СТРЕССІНІҢ АЛДЫН АЛУДЫҢ БАСҚАРУШЫЛЫҚ ТЕТІКТЕРІ: ЖОҒАРЫ БІЛІМ БЕРУ ЖҮЙЕСІНДЕ ВОРКШОПТЫ ЕНГІЗУ ТӘЖІРИБЕСІ
type: item
description: Емтихан стрессі университет студенттерінің академиялық үлгеріміне, психологиялық әл-ауқатына және денсаулығына теріс әсер ететін кең таралған әрі маңызды фактор болып табылады. Психологиялық воркшоптарды өткізу емтихан стрессі мәселесін тек жеке-психологиялық құбылыс ретінде ғана емес, сонымен қатар білім беру ұйымының басқарушылық міндеті ретінде қарастыруға мүмкіндік береді. Стрессті бастан кешіретін студенттердің жоғары үлесі және сессияға субъективті тұрғыдан дайын еместігін көрсететіндердің айтарлықтай пайызы академиялық нәтижелілік пен білім беру процесінің тұрақтылығына жүйелік тәуекелдердің бар екенін көрсетуі мүмкін. Зерттеудің өзектілігі қарқынды оқу жүктемесі жағдайында өзін-өзі реттеу дағдыларын қалыптастыруға бағытталған тиімді, практикалық-бағдарланған құралдарды әзірлеу және енгізу қажеттілігімен айқындалады. Воркшоп барысында қатысушылар бірқатар жедел (экспресс) әдістер мен когнитивті-мінез-құлықтық техникаларды меңгерді. Өткізілген воркшоптардың нәтижесінде топтардағы эмоционалдық шиеленіс деңгейінің төмендеуі, бақылау сезімінің қалыптасуы байқалды, сондай-ақ алынған құралдардың, әсіресе тапсырмаларды құрылымдау және когнитивті қайта құру тұрғысынан, жоғары практикалық құндылығы расталды. Практикалық-бағдарланған воркшоптар студенттік ортада стрессті басқару мүмкіндігін дәлелдейді және оларды университеттерде жүйелі түрде қолдануға ұсынуға болады.
subject: Статьи
  topic: section
subject: емтихан стрессі, стресс төзімділігі, студенттер, өзін-өзі реттеу, когнитивті-мінез-құлықтық техникалар, психологиялық денсаулық.
  topic: keywords
creator: З.Қ. Смағұлова
creator: М.А. Фисун
creator: Д.К. Сансызбай
creator: Д.И. Куркумбаева
rights: Авторлық құқық (c) 2025 ECONOSPHERE & MANAGEMENT
date: 2025-09-30
publication date: 2025-09-30
doi: 10.62687/ESM.7.1.2025.48

БЕЛГІСІЗДІК ЖАҒДАЙЫНДА ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ КИБЕРҚАУІПСІЗДІК АУДИТІ
type: item
description: Мақалада Қазақстандағы киберқауіпсіздіктің қазіргі жағдайы және геосаяси, технологиялық және экономикалық факторларға байланысты өсіп келе жатқан белгісіздік жағдайында киберқауіпсіздік аудитін жүргізу ерекшеліктері қарастырылады. Зерттеу соңғы жылдардағы аналитикалық деректерге, соның ішінде киберқауіпсіздік туралы мәліметтерге, цифрландыру деңгейіне және Ұлттық киберқауіпсіздік бағдарламаларының тиімділігіне негізделген. Қазақстанның цифрлық экожүйесін трансформациялау жағдайында ақпараттық қауіпсіздік аудитін жетілдірудің түйінді үрдістері, проблемалары мен бағыттары айқындалды. Киберқауіпсіздік кез келген заманауи бизнес стратегиясының маңызды құрамдас бөлігіне айналды, өйткені киберқылмыскерлердің қауіптері артып келеді. Киберқауіпсіздікті тексеру және бағалау ұйымдарға осалдықтарды анықтауға және олардың ақпараттық жүйелерін қорғау деңгейін анықтауға мүмкіндік береді. Жыл сайын киберқауіптер күрделене түседі және әртүрлі болады. Шабуылдар қарапайым фишингтік схемалардан бастап зиянды бағдарламалар мен бағдарламалық жасақтаманың осалдығын пайдаланатын күрделі көп деңгейлі шабуылдарға дейін болуы мүмкін. Мұндай жағдайларда ұйымдар тек оқиғаларға жауап беруге ғана емес, сонымен қатар ықтимал қауіптерді белсенді түрде анықтауға және жоюға дайын болуы керек. Технологияның қарқынды дамуы және кибершабуылдар санының артуы жағдайында киберқауіпсіздіктің тұрақты аудиті қауіпсіз жұмысты қамтамасыз ету үшін қажетті қадамға айналады. Бұл тәуекелдерді азайтуға ғана емес, сонымен қатар клиенттер мен серіктестердің компанияға деген сенімін арттыруға мүмкіндік береді. Киберқауіпсіздікті бағалау қолданыстағы қорғаныс шараларын талдауды, сондай-ақ оларды жақсарту бойынша ұсыныстар әзірлеуді қамтиды. Осы процестің нәтижесінде компаниялар өздерінің қазіргі қауіпсіздігі туралы және анықталған кемшіліктерді жою үшін іс-қимыл жоспары туралы нақты түсінік алады.
subject: Статьи
  topic: section
subject: киберқауіпсіздік аудиті, цифрлық трансформация, тәуекел-менеджмент, цифрландыру, жасанды интеллект, белгісіздік, кибершабуылдар.
  topic: keywords
creator: А.К. Алпысбаева
creator: Р.А. Ерниязов
creator: А.А. Чонкоева
rights: Авторлық құқық (c) 2025 ECONOSPHERE & MANAGEMENT
date: 2025-09-30
publication date: 2025-09-30
doi: 10.62687/ESM.7.1.2025.42

ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ІШКІ ТУРИЗМНІҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ МЕН ДАМУ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ
type: item
description: Мақалада Қазақстан Республикасындағы ішкі туризмнің қазіргі жағдайы қарастырылады. Ресми статистикалық деректерге сәйкес, ішкі туристік ағындардың динамикасын, туристік тұтыну құрылымын, курорттық аймақтардың дамуын, сондай-ақ туризм саласындағы мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттарын талдау ерекше өзектілікке ие. Сонымен қатар, ресми дереккөздер пандемия салдарынан болған құлдыраудан кейін ішкі туризм саланың ең серпінді дамып келе жатқан сегменттерінің біріне айналғанын көрсетеді, өйткені ел ішіндегі туристер саны мен туристік тұтыну көлемі тұрақты өсім көрсеткен. Зерттеу барысында маусымдылық, өңірлік дамудың теңсіздігі, инфрақұрылымдық шектеулер және қызмет көрсету сапасы сияқты негізгі проблемалар анықталып, 2023–2029 жылдарға арналған Туристік саланы дамыту тұжырымдамасы аясында ішкі туризмді дамытудың неғұрлым перспективалы бағыттары айқындалды.
subject: Статьи
  topic: section
subject: ішкі туризм, туристік ағын, курорттық аймақтар, туристік инфрақұрылым, Қазақстан, мемлекеттік саясат.
  topic: keywords
creator: Р. К. Садықова
creator: Я. Ғ. Тлеубай
rights: Авторлық құқық (c) 2025 ECONOSPHERE & MANAGEMENT
date: 2025-09-30
publication date: 2025-09-30
doi: 10.62687/ESM.1.1.2026.40

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ӨЗ ҰЙЫМЫН БАСҚАРУДАҒЫ БАСҚАРУ ЕСЕБІНІҢ РӨЛІ
type: item
description: Мақалада ұйымның мақсаттарына жету үшін қаржылық ақпаратты анықтау, өлшеу, талдау, түсіндіру және менеджерлерге беру процесі ретінде ұсынылған қазіргі заманғы басқарушылық есептің ерекшеліктері қарастырылады. Зерттеудің мақсаты реттінде кәсіпорынның сатып алу қызметін тиімді ұйымдастырудың қазіргі заманғы мәселелерін, сонымен қатар өнімді сатып алу және өткізу бойынша кәсіпорындарда басқару есебін ұйымдастыру болып қарастырылған. Сатып алу және жабдықтау процесінде қабылданған басқару шешімдерінің тиімділігін негіздеу сияқты міндеттерді зерделеуге ерекше назар аударылады; жауапкершілік орталықтарын анықтай отырып, іс-шаралардың тиімділігін анықтау; және компанияның сатып алу қызметін жетілдіру бойынша ұсыныстар әзірлеу. Сатып алу кәсіпорындарында басқару есебін қолдану ерекшеліктерін зерттеу нәтижелері басқарушылық есеп шаруашылық белсенділік көрсеткіштері бойынша басшылыққа ұсынылатын ақпараттардың сапасын арттыруға бағытталған бухгалтерлік есептің көптеген аспектілерін қамтитынын көрсетті. Басқару бухгалтерлері компания өндірген тауарлар мен қызметтерді сатудан түскен шығындар мен кірістерге қатысты ақпаратты пайдаланады.
subject: Статьи
  topic: section
subject: басқару есебі, тауарлық-материалдық қорлар, ресурстарды тиімді пайдалану, сатып алу, жабдықтау, жауапкершілік орталықтары
  topic: keywords
creator: Б.З. Жумагалиева
creator: И.В. Охотников
creator: Р.В. Серикбаева
rights: Авторлық құқық (c) 2026 Б.З. Жумагалиева, И.В. Охотников, Р.В. Серикбаева (Автор)
date: 2026-03-27
publication date: 2026-03-27
doi: 10.62687/ESM.7.1.2025.39

ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ДӘНДІ ДАҚЫЛДАРДЫҢ ОРГАНИКАЛЫҚ ӨНДІРІСІНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
type: item
description: Мақалада Қазақстан Республикасының аграрлық өңірлері жағдайында дәнді дақылдарды органикалық өндірудің экономикалық аспектілері қарастырылған. Қазақстан Республикасының агроөнеркәсіптік кешенін трансформациялау және ауыл шаруашылығы өндірісінің экологиялық қауіпсіздігіне қойылатын талаптарды күшейту жағдайында органикалық егіншілікті дамыту ерекше маңызға ие болады. Қазақстан ауқымды ауыл шаруашылығы алқаптарының болуына, егіншілікті химияландырудың салыстырмалы түрде төмен деңгейіне және бірқатар аграрлық өңірлердің қолайлы табиғи-климаттық жағдайларына байланысты органикалық астық өнімін өндіру үшін айтарлықтай әлеуетке ие. Органикалық егіншілік технологияларын пайдалану кезінде шығындар мен қаржылық нәтижелердің қалыптасу ерекшеліктері талданады. Органикалық өндірістің астық шаруашылықтарының өзіндік құнына, рентабельділік деңгейіне және экономикалық тұрақтылығына әсері бағаланды. Органикалық егіншілікті енгізудің экономикалық орындылығын анықтайтын негізгі факторлар анықталды, оның ішінде өнімділік деңгейі, өндіріс шығындарының құрылымы, органикалық өнімге баға сыйлықақысы және сертификаттау шығындары. Жүргізілген талдау негізінде Қазақстанның өңірлік ерекшелігін ескере отырып, дәнді дақылдардың органикалық өндірісінің экономикалық тиімділігін арттыру бағыттары негізделген. Алынған нәтижелер ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілердің практикалық қызметінде, сондай-ақ органикалық ауыл шаруашылығын дамыту бағдарламаларын әзірлеу кезінде пайдаланылуы мүмкін.
subject: Статьи
  topic: section
subject: органикалық егіншілік, дәнді дақылдар, экономикалық аспектілер, рентабельділік, өзіндік құн, тиімділік.
  topic: keywords
creator: П. Д Бейсекова
creator: Л.Т. Печеная
rights: Авторлық құқық (c) 2026 П. Д. Бейсекова, Л.Т. Печеная (Автор)
date: 2026-03-27
publication date: 2026-03-27
doi: 10.62687/ESM.7.1.2025.38

Қазақстан Республикасының жеңіл өнеркәсібін дамытудың мәселелері мен перспективалары
type: item
description: Мақалада экономиканың басым бағыттарының бірі және елдің экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз етудің маңызды бөлігі болып табылатын Қазақстанның жеңіл өнеркәсібінің қазіргі жағдайы қарастырылған. Ішкі нарықтағы отандық өнімнің үлесінің төмендігі, импортқа тәуелділік және шикізатты өңдеу деңгейінің жеткіліксіздігі атап өтілген. Мәліметтерді талдау және кәсіпорын басшылары арасында жүргізілген сауалнама нәтижелері бойынша басты мәселелер айқындалды: білікті кадрлардың тапшылығы, салық жүктемесінің жоғары болуы, инвестициялардың жеткіліксіздігі және мемлекеттік қолдаудың әлсіздігі. Саланы кластерлік тәсілмен дамыту, цифрландыру, экспортқа бағытталған өндірістерді ынталандыру және мемлекеттің белсенді қатысуы қажеттілігі атап өтіледі. Зерттеу жеңіл өнеркәсіптің кешенді қолдау шаралары мен инновациялық даму саясаты жүзеге асырылған жағдайда жоғары әлеуетке ие екенін көрсетеді.
subject: Статьи
  topic: section
subject: Жеңіл өнеркәсіп, тоқыма және тігін өнеркәсібі, бәсекеге қабілеттілік, тұрақты даму, экспорттық әлеует.
  topic: keywords
creator: Б.C. Сарина
creator: С.Д. Абдикаримова
creator: Н.А. Эркинбаева
rights: Авторлық құқық (c) 2025 EconoSphere & Management
date: 2025-12-30
publication date: 2025-12-30
doi: 10.62687/ESM.8.1.2025.24

Автокөліктер паркін технологиялық жаңарту арқылы кәсіпорындағы логистикалық менеджменті жетілдіру
type: item
description: Бұл зерттеу заманауи нарықтық талаптар жағдайында логистикалық менеджментті оңтайландырудың өзекті мәселесін қарастырады. «Summit Logistics» ЖШС көлік компаниясы мысалында айтарлықтай экономикалық шығындарға әкелетін көлік паркін басқарудың жүйелік кемшіліктері талданады. Зерттеудің әдіснамалық негізін кәсіпорынның операциялық деректерін талдау, технологиялық шешімдерді салыстырмалы бағалау және оларды енгізудің экономикалық негіздемесі құрады. Негізінде екі өзара толықтыратын технологиялық шешімді біріктіруге негізделген кешенді тәсіл жатыр. Спутниктік мониторинг жүйелерін енгізу көлік құралдарының қозғалысына толық операциялық бақылау жүргізуге мүмкіндік береді, бұл маршруттарды оңтайландыруға және тасымалдау жұмыстарын орындау пәнін арттыруға әкеледі. Автоматтандырылған отын бақылау жүйесін (FMS) қатар қолдану пайдалану шығындарының негізгі бабын басқарудың тиімді тетігін құрады, ресурстарды нысанасыз пайдалану тәуекелдерін ең азайтады. Маңызды практикалық мән ұсынылған шаралар бойынша инвестициялық шығындарды және экономикалық тиімділікті егжей-тегжейлі есептеу жұмысында көрінеді. Жүргізілген талдау жобаның техникалық жүзеге асырылу мүмкіндігін ғана емес, сонымен қатар оның орташа деңгейдегі кәсіпорындар үшін қаржылық негізделгендігін де көрсетеді. Жұмыс нәтижелері басқарудың сандық құралдарын стратегиялық енгізу операциялық ашықтықты арттыру және көлік қызметтері нарығында бәсекеге қабілеттілікті нығайту үшін принципиалды жаңа мүмкіндіктер туғызатынын растайды. Ұсынылған үлгі саланың басқа да кәсіпорындары үшін, логистиканы оңтайландырудың ұқсас мәселелеріне тап болғандар үшін бейімделуі мүмкін.
subject: Статьи
  topic: section
subject: логистикалық менеджмент, тасымалдауды оңтайландыру, GPS-мониторинг, FMS жүйесі, отын шығынын бақылау, көлік паркінің тиімділігі, көлік логистикасы, логистикалық процестерді жетілдіру.
  topic: keywords
creator: К.Р. Нұрсултанова
creator: Г.Т. Лесбаева
creator: А. Бейферт
rights: Авторлық құқық (c) 2025 EconoSphere & Management
date: 2025-12-30
publication date: 2025-12-30
starting page: 5
ending page: 10
doi: 10.62687/ESM.8.1.2025.22

Қазақстан Республикасының адаптивті экономикасын қаржылық реттеу: механизмдер мен құралдар
type: item
description: Мақалада Қазақстан экономикасын қаржылық реттеу жүйесі оның бейімделгіштігі: сыртқы және ішкі күйзелістерге, құрылымдық өзгерістерге және цифрлық сын-тегеуріндерге жауап беру қабілеті тұрғысынан қарастырылады. Реттеудің негізгі тетіктері (монетарлық, фискалдық, қаржы нарығы, жасыл қаржыландыру) және мемлекет пен реттеуші органдар экономиканың тұрақтылығы мен икемділігін арттыру үшін пайдаланатын және пайдалана алатын құралдар талданады. Шикізат моделінен әртараптандырылған модельге, қаржы институттарының рөліне, цифрлық қаржы активтерін реттеу тетіктеріне (қаржы заңнамасын реформалау жөніндегі жоспарларды қоса алғанда) және "жасыл" қаржыландыру және орнықты даму құралдарына ауысуға ерекше назар аударылды әдістемелік тұрғыдан мақала салыстырмалы институционалдық талдауға, реттеушілік шолуға және жаңа зерттеулердің синтезіне сүйенеді. Қорытындыларда нормативтік — құқықтық базаны жетілдіруден бастап жеке сектор үшін ынталандыруға және инновациялық қаржы құралдарын енгізуге дейінгі экономиканың бейімделуін арттыру бағытында реттеуші жүйені күшейту бойынша ұсынымдар тұжырымдалған. Негізгі қорытынды: шынайы адаптивті экономикаға көшу тек жаңа ережелерді ғана емес, реттеудің икемділігін, болжау қабілетін және нарықпен кері байланысты талап етеді.
subject: Статьи
  topic: section
subject: адаптивті экономика, қаржылық реттеу, реттеу тетіктері, реттеу құралдары, жасыл қаржыландыру, цифрлық қаржы активтері, қаржылық тұрақтылық, экономиканы әртараптандыру, институционалдық реформалар.
  topic: keywords
creator: Г.А. Кадырова
creator: Ч.К. Сыдыкова
rights: Авторлық құқық (c) 2025 EconoSphere & Management
date: 2025-12-30
publication date: 2025-12-30
doi: 10.62687/ESM.8.1.2025.7

Білім берудің инновациялық экожүйесі ауылдық аумақтардың еңбек әлеуетін басқару факторы ретінде
type: item
description: Қазақстан экономикасын жаңғырту жағдайында ауылдық аумақтардың еңбек әлеуетін басқарудың негізгі құралы ретінде білім берудің инновациялық экожүйесін қалыптастыру ерекше маңызға ие болып отыр. Зерттеу мәселесі ауылдық жерлерде, әсіресе аграрлық, инженерлік-техникалық және медициналық салаларда білікті кадрлардың тапшылығының сақталуында, бұл өз кезегінде өңірлердің тұрақты әлеуметтік-экономикалық дамуына кедергі келтіруінде. Зерттеу жұмысының мақсаты – Қазақстанның ауылдық аумақтарындағы еңбек әлеуетін дамыту мен тиімді пайдалану процесінде инновациялық білім беру ортасының рөлін айқындау. Зерттеу барысында статистикалық және салыстырмалы талдау әдістері, сондай-ақ жүйелік және құрылымдық-функционалдық тәсілдер қолданылды. Эмпирикалық негіз ретінде халықтың жасы мен білімі бойынша жұмыспен қамтылу деректері, техникалық және кәсіптік білім беру (ТжКБ) ұйымдарының саны, студенттер мен жоғары оқу орындарының көрсеткіштері пайдаланылып, кадрлық әлеуетті қалыптастырудағы үрдістер мен теңсіздіктер анықталды. Зерттеу нәтижелері ТжКБ жүйесіндегі студенттер санының өскенін, алайда кәсіби білім алып жатқан ауыл жастарының үлесі азайғанын көрсетті. Еңбек ресурстарының жас құрылымы қартаю үрдісімен сипатталады, ал жоғары білімді мамандардың үлесі төмен деңгейде қалып отыр. Бұл факторлар білім беру бағдарламаларын жаңартудың, дуальды оқытуды дамытудың және жұмыс берушілердің кадр даярлауға қатысуын кеңейтудің қажеттілігін көрсетеді. Зерттеудің практикалық маңызы – ғылым, бизнес және жергілікті билік органдарының интеграциясын қамтитын білім берудің инновациялық экожүйесін нығайту бойынша ұсыныстар әзірлеуде. Мұндай шараларды іске асыру адами капитал сапасын арттыруға, ауыл жастарының көші-қонын азайтуға және Қазақстанның ауылдық өңірлерін аграрлық сектордың инновациялануы мен цифрландырылуы негізінде тұрақты дамытуға мүмкіндік береді.
subject: Статьи
  topic: section
subject: білім берудің инновациялық экожүйесі, еңбек әлеуетін басқару, ауылдық аумақтар, көші-қон, кадр тапшылығы.
  topic: keywords
creator: Г.И. Нуржанова
creator: Г.Т. Лесбаева
creator: С. Дырка
rights: Авторлық құқық (c) 2025 EconoSphere & Management
date: 2025-12-30
publication date: 2025-12-30
doi: 10.62687/ESM.8.1.2025.8

Еңбек өнімділігі алшақтықтарының экономикалық сипаты Қазақстан Республикасында және оларды жеңу сценарийлері
type: item
description: Мақалада Қазақстан Республикасы үшін әртүрлі салалардағы, өңірлердегі және кәсіпорындардағы еңбек өнімділігінің алшақтықтарын зерттеу нәтижелері келтірілген. Жұмыстың мақсаты осы алшақтықтардың экономикалық сипатын талдау және оларды еңсеру сценарийлерін әзірлеу болды. Зерттеу модернизация тұжырымдамасы шеңберіндегі жүйелік тәсілге сүйенеді. 2023-2025 жж.өңірлер мен салалар бойынша деректерді салыстырмалы, құрылымдық және статистикалық талдау әдістері, сондай– ақ сараптамалық бағалау қолданылды. Қазақстан мен ЕО елдері арасында (3,22 есе артта қалу), сондай-ақ ел ішінде өңірлер (ең көп алшақтық 7,8 есе жетеді) мен экономика секторлары (тау-кен өнеркәсібі ауыл шаруашылығынан 20 есе асып түседі) арасында еңбек өнімділігінде Елеулі диспропорциялар анықталды. Негізгі себептер экономиканың технологиялық көптүрлілігі, шикізатқа тәуелділік, дамудың өңірлік біркелкі развитиястігі және білікті кадрлардың тапшылығы болып табылады. Талдау негізінде технологиялық жаңғыртуды, экономиканы әртараптандыруды, адами капиталды дамытуды және институционалдық ортаны жетілдіруді қоса алғанда, олқылықтарды жоюдың өзара байланысты жеті сценарийі ұсынылды. Зерттеу нәтижелерін мемлекеттік органдар өнеркәсіптік және аймақтық саясат бағдарламаларын қалыптастыру үшін пайдалана алады.
subject: Статьи
  topic: section
subject: индустрияландыру, инновациялар, жаңғырту, еңбек өнімділігі, өнеркәсіп, технологиялық даму, адами капитал, Қазақстан экономикасы.
  topic: keywords
creator: С.Ж. Галиев
creator: А.В. Каплан
creator: А.А. Абдуллаева
creator: Ж. С. Қалмұратова
rights: Авторлық құқық (c) 2025 EconoSphere & Management
date: 2025-12-30
publication date: 2025-12-30
doi: 10.62687/ESM.8.1.2025.36